محمدرضا شفاعتی

لبخند بزن! بدون انتظار پاسخی از دنیا بدان روزی دنیا انقدر شرمنده می شود

چند نکته حقوقی برای شروع و راه‌اندازی یک استارتاپ- بخش دوم

با تمام شرکا و همکارانتان قرارداد عدم رقابت ببندید:

زمانی که یک کسب و کار نوپا کارمندی را به استخدام خود در می آورد، جدای از آنکه دارایی های فکری خود را در اختیار وی قرار داده و ناگزیر او را با اسرار تجاری شرکت آشنا می کند، هزینه های زیادی برای آموزش و کسب تجربه وی توسط کارفرما پرداخت می شود. یکی از اقداماتی که برخی شرکت های برای صدمه زدن به رقبای خود انجام می دهند، ترغیب کارمندان شرکت های رقیب به خروج از آن شرکت ها و استخدام آن ها نزد خود است، عملی که نه تنها شرکت رقیب را از خدمات کارمند زبده خود محروم می سازد، بلکه باعث انتقال کوله باری از تجربه و تخصص و اسرار تجاری به شرکت رقیب می شود. روش مقابله پیشنهادی ما با این رویه غیر منصفانه و ستیزه جویانه، استفاده از قرارداد عدم رقابت کارمندان است. شما می توانید با انعقاد قرارداد عدم رقابت کارمندان، آن ها را متعهد به عدم هرگونه همکاری یا استخدام در شرکت های رقیب خود برای مدت مشخصی نموده و خیال خود را از این باب راحت کنید.

همه چیز را به نام شرکت کنید:

پس از اینکه شرکت را ثبت کردید، تمام هم‌بنیانگذاران و شرکا باید آنچه متعلق به شرکت بوده است را تماما به نام شرکت منتقل کنند. نام‌های دامنه، ورقه‌های اختراع، گواهی‌های ثبت نرم‌افزار، املاک و مستغلات، حساب‌های بانکی، اموال غیرمنقول، نام و علامت‌های تجاری، مجوزهای صنفی، اینماد و نماد ساماندهی و غیره را به نام شرکت تغییر دهید و مالکیت آن را به شرکا انتقال دهید. این نکته از این جهت حائز اهمیت است که اگر یکی از شرکا فوت کند، ناتوان (جسمی یا روانی) شود یا قصد ترک شرکت را داشته باشد، همه چیز به هم نخواهد خورد.

شفاف سازی کنید و جلوی انحصار اطلاعاتی را بگیرید:

تلاش کنید تا بستری شفاف برای رشد کسب‌و‌کار خود بسازید و از حبس اطلاعات نزد خودتان یا شرک هایتان جلوگیری کنید. نگذارید اطلاعات نزد یک یا چند نفر حبس گردد و حداکثر تلاش خود را بکنید تا ضمن حفظ انسجام حداکثری تیم، استارتاپ را متکی بر افراد پیش نبرید. می‌دانیم که استارتاپ تکیه اساسی بر تیم کارآفرین دارد، اما اگر خدایی ناکرده مرگ سراغ یکی از اعضای تیم آمد یا به هر دلیل، یکی از شرکا قصد خاتمه همکاری را داشت، باید استارتاپ را شکست خورده دانست؟ به شما پیشنهاد می‌کنیم همه چیز را شفاف کنید، دسترسی‌های اطلاعاتی را به نحو منصفانه و عادلانه‌ای در تیم توزیع کنید و تلاش کنید تا هرگونه انحصار را از شرکت دور نمایید.

سهام را یکجا به هم‌بنیانگذاران ندهید:

یکی از روش‌های مفید و مهمی که برای حفظ انگیزه هم بنیانگذاران و تشویق آن‌ها به تداوم همکاری‌شان استفاده می‌شود، واگذاری زمانبندی شده سهام یا وستینگ سهام است. با استفاده از این روش، به جای اینکه یک هم‌بنیانگذار به محض شروع به همکاری درصد زیادی از سهام شرکت را صاحب شود، سهام او طی یک دوره زمانی سه تا پنج ساله و به شکل ماهیانه به او داده می‌شود. به شما نیز پیشنهاد می‌شود برای جلوگیری از مشکلات احتمالی در صورت فوت، ناتوانی یا خروج یکی از هم‌بنیانگذاران، سهام را به شکل زمان‌بندی شده به هم‌بنیانگذاران بدهید. بد نیست بدانید بسیاری از سهام‌داران، وستینگ را پیش‌شرطی برای سرمایه‌گذاری می‌دانند.

بخشی از سهام را برای کارمندان برتر کنار بگذارید:

سیستم Option Pool یا سهام کارمندان یک استراتژی کارآمد برای شکار نخبگان و حفظ کارمندان برتر در شرکت‌های استارتاپی است. اگر تمایل دارید در آینده نیروهای نخبه و برجسته بیشتری را در کسب‌و‌کار خود داشته باشید، به موجب شرط یا قراردادی جداگانه بخشی از سهام کسب‌وکارتان را برای کارمندان برجسته یا نخبگانی که قصد شکارشان را دارید کنار بگذارید. متخصصان معمولا پیشنهاد می‌کنند 10 تا 20 درصد از سهام خود را برای این برنامه کنار گذاشته و از تمام شرکا، برای آن تعهد یا وکالت محضری بگیرید.

جا برای آب بستن به سهام‌تان بگذارید:

گاهی قراردادهای سرمایه‌گذاری دارای شرط یکطرفه‌ای با عنوان عدم رقیق سازی یا Anti Dilution است که بموجب آن، سرمایه‌گذار از تیم کارآفرین تعهد می‌گیرد که سهام وی را در مراحل بعدی جذب سرمایه رقیق نکنند. این مسئله اصول شرطی یک‌طرفه و غیر منصفانه قلمداد شده و باعث می‌شود تا در آینده، سهام تیم کارآفرین به نحو ملموسی کاهش یافته و امکان جذب سرمایه در مراحل بعدی کمتر شود. به شما پیشنهاد می‌کنیم تا در قراردادهای سرمایه‌گذاری مراقب این شرط باشید و نکات مهم را در قرارداد سرمایه‌گذاری رعایت کنید.

پیش‌بینی روش حل و فصل اختلافات:

این روزها دادگاه‌ها شلوغ‌تر از همیشه بوده و آمار وحشتناک 16 میلیون پرونده قضایی، نشان‌دهنده‌ی مشغله‌ی بیش از ظرفیت محاکم دادگستری است. توجه داشته باشید که برای حل‌وفصل کوچکترین اختلافات در دادگاه‌ها، باید چندین ماه یا حتی چندین سال در راهروهای تودرتوی مجتمع‌های قضایی سرگردان باشید. برای پیشگیری از این مشکلات، بهتر است از همان ابتدا در قراردادهایتان شرط داوری قرار داده و یک یا سه نفر از اشخاص متخصص در حوزه حقوق استارتاپ‌ها که معتمد هر دو طرف هستند را به عنوان داور برگزینید و در انتهای قرارداد، امضای داور را نیز اخذ کنید. بدین ترتیب، در صورت وقوع اختلاف نیازی به مراجعه به دادگاه‌ها ندارید و در کوتاه ترین مدت، اختلافات شما توسط داورها حل شده و نظر آن‌ها مثل رای  دادگاه‌ها لازم‌الاجرا خواهد بود.

در مورد اقدامات کاربران سلب مسئولیت کنید:

اگر ساختار کسب و‌کار شما پلتفرمی است و شما به عنوان واسطه‌ای بین سرویس‌دهنده و سرویس‌گیرنده هستید، بهترین راه‌حل برای جلوگیری از مسئول شناخته شدن برای اقدامات کاربرانتان اینست که بطور شفاف اینکه پلتفرم هستید را بیان نموده و در مورد اقدامات آن‌ها، سلب مسئولیت کنید.

تا حد ممکن از نمونه قراردادها استفاده نکنید:

بسیاری از کارآفرینان تصور می‌کنند هزینه خدمات حقوقی گزاف و بی‌فایده است و می‌توان برای کاهش هزینه‌ها، از نمونه قراردادهای فارسی موجود در اینترنت استفاده نموده و یا با ترجمه نمونه قراردادهای خارجی، قراردادی جدید را نگارش نمود. اگرچه می‌توان در برخی موارد استفاده از نمونه قراردادهای کم اهمیت‌تر را مجاز دانست، اما بهتر است بدانید با توجه به تخصصی بودن موضوع و تفاوت قوانین کشورهای مختلف و فرق داشتن نوع کسب‌وکارهای مختلف،  معایب  استفاده از نمونه قرارداد بسیار زیاد بوده  و گاه صدمات جبران ناپذیری را وارد خواهد آورد.

از وکلا و حقو‌قدانان غیر متخصص کمک نگیرید:

توجه داشته باشید که اظهارنظر در مورد مسائل حقوقی استارتاپ‌ها نیازمند دانش در حوزه حقوق تجارت الکترونیک، حقوق شرکت‌ها و موسسات، حقوق مالکیت فکری، حقوق فناوری اطلاعات، حقوق جرایم رایانه‌ای و آشنایی نسبی با مسائل فنی این حوزه است و وکلا و حقوق‌دانان غیرمتخصص در این حوزه‌ها، احتمالا نه‌ تنها نمی توانند کمک مناسبی به شما بنمایند، بلکه ممکن است با استفاده از دانش سنتی خود و تلاش برای حل مشکلات با استفاده از آن اطلاعات، مشکلات شما را دو چندان کنند. به شما پیشنهاد می‌کنیم پیش از استخدام وکیل استارتاپ یا مشاور حقوقی استارتاپ، از وجود تخصص‌های مزبور در رزومه فرد اطمینان حاصل کنید.

یک دیدگاه بنویسید

آدرس ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.